Người lao động chưa hiểu rõ về BHTN

Từ 1/1/2010, theo quy định, lao động đóng BHTN đủ từ 12 tháng trở lên, khi bị thất nghiệp nếu có đăng ký thất nghiệp với các trung tâm giới thiệu việc làm và chưa tìm được việc làm trong thời gian quy định, thì được nhận BHTN. Đồng thời NLĐ cũng được tham gia các khoá học nghề, có thể là bổ túc thêm tay nghề hoặc học nghề mới phù hợp với môi trường làm việc mới có nhu cầu; trong quá trình tìm kiếm việc làm sẽ được tư vấn, giới thiệu tìm việc làm; được hưởng chế độ bảo hiểm y tế trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Với những quyền lợi như thế, BHTN là giải pháp hay cho NLĐ trong trường hợp họ bị giảm hoặc mất thu nhập do thất nghiệp. Nhưng đến nay phần lớn NLĐ vẫn rất “lơ mơ” về những quy định liên quan đến việc đăng ký BHTN.

Sáng 4-1-2010, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) TP Hồ Chí Minh đã triển khai công tác hướng dẫn thực hiện chi trả BHTN trên địa bàn. Song tại 6 điểm hướng dẫn ở quận Bình Thạnh, quận 7, quận Bình Tân, huyện Hóc Môn, quận Thủ Đức, huyện Củ Chi, phần lớn NLĐ đến đăng ký đều thiếu sổ bảo hiểm xã hội (BHXH), do đó hồ sơ không hợp lệ. Số NLĐ không rõ thủ tục để đăng ký cũng không ít.

NLĐ đã phải lui tới điểm đăng ký nhiều lần vì không biết rõ nơi mình đóng BHXH hoặc nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu nên đã gặp nhiều khó khăn trong việc kê khai.

Khác với TP Hồ Chí Minh, tại Hà Nội các điểm đăng ký hưởng BHTN “vắng hoe”. Bà Nguyễn Thị Châu Long (Trưởng phòng Chính sách lao động, Sở LĐTB&XH Hà Nội) cho biết, Sở đã chỉ đạo và triển khai các điểm tư vấn và tiếp nhận hồ sơ đăng ký thất nghiệp của NLĐ trên toàn thành phố từ trước ngày 1/1/2010. Tuy nhiên, tính đến ngày 6/1/2010, tất cả các địa điểm đăng ký hưởng BHTN mới chỉ tiếp nhận được 10 hồ sơ của NLĐ. Nguyên nhân được xác định có thể là do nhiều NLĐ chưa biết đến quy định mới này của Luật Bảo hiểm. Hiện tại, Sở này đang đẩy mạnh triển khai tuyên truyền, phổ biến rộng rãi hơn tới NLĐ thông qua nhiều kênh thông tin khác nhau.

Vẫn còn nhiều băn khoăn

Theo quy định thực hiện BHTN, trong thời hạn 7 ngày làm việc, kể từ ngày bị mất việc làm hoặc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, NLĐ phải đến cơ quan lao động để đăng ký. Quy trình này đã gây khó khăn cho NLĐ. Bởi để được chứng minh là mất việc, NLĐ phải có quyết định thôi việc, nhưng tại nhiều công ty có số lượng lao động lớn, có khi một tháng sau khi nghỉ, NLĐ mới nhận được quyết định.

Bên cạnh đó nhiều trường hợp NLĐ nghỉ việc hoặc bị đơn phương chấm dứt HĐLĐ, sa thải, DN cũng không ra quyết định, không chốt sổ BHXH cho NLĐ. Trong trường hợp này, nếu NLĐ có khiếu nại buộc DN có các quyết định trên, nhưng nếu thời gian khiếu nại, khiếu kiện quá lâu (dài hơn mức 7 ngày theo quy định ) thì cũng đã muộn.

Ở một khía cạnh khác, người sử dụng lao động phải đóng bằng 1% quỹ tiền lương, tiền công đóng BHTN của những NLĐ tham gia BHTN. Tuy nhiên nhiều năm qua, rất nhiều doanh nghiệp trốn đóng BHXH cho NLĐ. Mà những doanh nghiệp nào đã trốn đóng BHXH thì cũng dễ dàng “lách luật”, trốn đóng BHTN. Vì vậy, khi bị mất việc NLĐ có nguy cơ mất quyền lợi về trợ cấp thất nghiệp. Do đó, các cơ quan chức năng cần phải kiên quyết hơn trong việc truy thu tiền bảo hiểm và có những biện pháp xử lý đối với những doanh nghiệp tìm cách “lách luật” trốn đóng BHTN.

Nỗi lo khác của cả NLĐ lẫn nhiều doanh nghiệp đều băn khoăn là khi NLĐ nghỉ việc quá nhiều thì cơ quan chức năng có đảm đương nổi khối lượng công việc không? Số liệu từ Sở LĐTB&XT Tp. Hồ Chí Minh cho thấy, TP này hiện có khoảng 3 triệu lao động, trong đó gần 1,5 triệu lao động tham gia BHXH và gần 1,3 triệu lao động tham gia BHTN. Theo dự báo, năm 2010 sẽ có khoảng 470.000 lao động thôi việc hoặc chấm dứt HĐLĐ. Như vậy, trung bình mỗi tháng sẽ có khoảng 30.000 người chấm dứt HĐLĐ, có nhu cầu tìm việc mới hoặc xin hưởng trợ cấp thất nghiệp. Con số trên cùng với hạn mức 7 ngày như quy định mà NLĐ phải đăng ký kể từ ngày bị mất việc làm hoặc chấm dứt HĐLĐ khiến NLĐ lo lắng các điểm đăng kí BHTN có xảy ra tình trạng quá tải hay không là có cơ sở. Thực tế những ngày vừa qua cho thấy, các cán bộ phụ trách tại các điểm đăng ký BHTN chưa được tập huấn kỹ nên vẫn còn lúng túng trong giải quyết.

Cũng giống việc thực hiện quy định sử dụng thẻ bảo hiểm y tế mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2010, việc thực hiện BHTN cũng còn nhiều vướng mắc cần phải tháo gỡ. Mà trước mắt việc tuyên truyền cho NLĐ về luật này cần được đẩy mạnh hơn nữa./.